En nu is het genoeg!

Luisteren naar jezelf: waar ligt jouw grens?

Als zwanger worden niet vanzelf gaat, stapt de een al gauw naar de huisarts, terwijl de ander lang twijfelt. Maar is de stap eenmaal gezet, zit je voor je het weet middenin een medisch traject dat veel van je vergt. Wanneer zeg je: nu is mijn grens bereikt?

Tekst: Cindy Cloin

‘Wij dachten in eerste instantie: dat varkentje wassen we wel even. Leuk is het niet, maar alles voor de goede zaak, toch?’ Maike (38) en Paul (41) schrikken als ze drie jaar geleden bij de gynaecoloog horen dat de kans op een natuurlijke zwangerschap bijzonder klein is. Maar ze zitten niet bij de pakken neer. ‘De arts adviseerde ons IVF/ICSI en die keuze hebben we redelijk snel gemaakt. Ik weet nog dat we met een groep lotgenoten prikinstructie kregen in het ziekenhuis. Je weet inmiddels dat van al die stellen ongeveer de helft binnen drie pogingen een kindje krijgt. En onbewust ga je er vanuit dat jij wel bij de gelukkigen zit,’ zegt Maike.

Vruchtbaarheidsbehandelingen zijn ingrijpend
Vruchtbaarheidsbehandelingen zijn tegenwoordig veel normaler dan vroeger. Voor een fertiliteitsteam is een IVF-behandeling bijna een routineklus. En vaak wordt ook door buitenstaanders nogal makkelijk gesproken over het medische traject: ‘Dan neem je toch een baby via het ziekenhuis?’ Maar vruchtbaarheidsbehandelingen zijn heel ingrijpend. ‘Je wordt geconfronteerd met complexe keuzes over de maakbaarheid van het bestaan,’ zegt Odile van Eck, therapeut voor mensen met vruchtbaarheidsproblemen. Zij is zelf ervaringsdeskundige en ongewenst kinderloos. ‘Je wilt een kindje, maar ondertussen krijg je te maken met allerlei grote levensvragen en heftige emoties.’

Twee maanden doorbijten
Dat was ook de ervaring van Maike en Paul. ‘De behandeling viel me zwaar, vreselijk zwaar,’ vertelt Maike. ‘Dit was niet iets wat ik er zo maar even bij deed. Na de eerste spuit begon het meteen. Ik was moe en lamlendig en toen ik verder in het traject kwam, werd ik depressief. Het voelde alsof ik in een wolk leefde. Ik werkte nog maar voor zeventig procent en een boodschap doen of met iemand afspreken kostte me veel moeite. En dat leverde soms ook spanningen op tussen mij en Paul.’ De eerste behandeling mislukte. ‘We hebben toen de tijd genomen en veel nagedacht. Willen we dit wel? Kan ik het wel aan? Ik had echt twee maanden stilgestaan. Maar onze conclusie was dat twee maanden doorbijten ons leven zoveel mooier kan maken.’

Grens bij iedereen anders
Het is natuurlijk waar dat je nooit weet of een volgende behandeling tot een zwangerschap leidt. Maar elke behandeling heeft een prijs en die prijs kan op een gegeven moment te hoog worden. Van Eck: ‘Bij het woord “kiezen” denken we dat we zelf kunnen bepalen wat we willen en wat we aankunnen, maar dat is niet zo. Iemand kan niet kiezen hoeveel het lichaam kan verdragen, het lichaam geeft dit zelf aan. Iemand kan kiezen om ernaar te luisteren of niet, maar dat is iets anders dan zelf bepalen waar de grens ligt.’ Die ligt voor iedereen anders, stelt Van Eck. ‘Het kan zijn dat iemand anders heel goed in staat is drie IVF-pogingen na elkaar te doen en uitgerekend jij niet. Het kan zijn dat iemand anders geen enkel probleem heeft met het gebruik van donorzaad en jij juist wel. Het kan zijn dat iemand anders met vruchtbaarheidsproblemen naar het ziekenhuis holt en jij daar grote moeite mee hebt.’

Lees ook: Stoppen met behandelingen

Weinig aandacht voor andere opties
Ieder mens is uniek en op een bepaalde manier ‘gebakken’, benadrukt de therapeut. ‘Als je daar niet naar luistert, kun je flink in de knoop kunt raken. Als je tegen beter weten in keuzes maakt die niet bij je passen, ondermijn je uiteindelijk jezelf.’ Wat niet helpt, is dat er volgens Van Eck in de meeste klinieken weinig aandacht is voor andere opties dan doorgaan. ‘Er is niet veel tijd voor bezinning, de medische molen draait en daar ga je makkelijk in mee.’ Ook Maike en Paul gingen voor een tweede en derde ICSI-poging. Weloverwogen. En met veel tijd ertussen om op adem te komen. ‘Maar ook om te voelen dat het leven sowieso leuk is. We dachten inmiddels allang niet meer: dat doen we even. We realiseerden ons dat een zwangerschap de kers op de taart zou zijn. Ook zonder kindje is ons leven heel fijn, maar we zouden het zo ontzettend graag delen.’

Relaties onder druk
Deze twee pogingen mislukten opnieuw. Ze gingen door een behoorlijk diep dal. Vooral Paul wilde dat het ophield met al die behandelingen. Volgens Van Eck is het een flinke uitdaging om als partners samen een manier te vinden om met vruchtbaarheidsproblemen om te gaan. ‘De meeste relaties komen onder druk te staan. Er komen bijna altijd verschillen van mening en gevoel naar boven. Probeer die in elk geval te erkennen en bespreekbaar te maken. Jezelf aanpassen aan de ander is meestal niet de oplossing. Geef elkaar tijd en ruimte.’ ‘We hebben absoluut de tijd genomen om te bekijken of en hoe we verder gaan,’ vertelt Maike. ‘We hadden eerder al uitgesproken dat we een kindje van ons samen willen, en anders niet. Adoptie is voor ons bijvoorbeeld geen optie. Die grens gaan we niet over. Waarschijnlijk gaan we nu toch nog één ICSI-poging doen. Gewoon om niet achteraf het gevoel te hebben dat we er niet alles aan hebben gedaan. En natuurlijk blijf je altijd hopen.’

Twijfel
Anna en Kevin (allebei 32) gingen naar het ziekenhuis toen ze al een aantal jaren probeerden zwanger te worden. Eerder wilden ze die stap niet zetten. ‘We hadden nooit kunnen voorspellen waar we toen in terechtkwamen. Zo veel emoties, heftige bezoeken, lange uren wachten, pijnlijke onderzoeken. Na tien maanden was het raak, via IUI binnen een gestimuleerde cyclus. De bevalling was ronduit traumatisch en had een lange nasleep. Ik was er bijna niet meer geweest. Maar wat waren we dankbaar en blij!’ Inmiddels is hun zoontje bijna drie jaar en de wens voor een tweede kindje is groot. Anna: ‘We zijn weer met IUI begonnen en na een halfjaar zonder succes zijn we op gesprek geweest. Hoe groot zijn onze kansen nog? Volgens de gynaecoloog is het zinloos, ze adviseren ons om verder te gaan met ICSI. Toen ik dat hoorde, klapte ik volledig dicht. Ik heb voor mezelf altijd een grens gesteld: na IUI stoppen we, meer ga ik nooit aankunnen. Maar nu het ineens zo dichtbij komt, twijfel ik vreselijk.’

Lees ook: Zwanger worden móet niet meer

Stoppen is ook een kunst
‘Er zijn meerdere redenen waarom ik eigenlijk niet verder wil met ICSI,’ legt Anna uit. ‘Ik heb al zo veel pijn als ik hormonen spuit, laat staan wanneer er veel meer eitjes moeten groeien. Een punctie? Een simpel uitstrijkje is al een hel omdat mijn baarmoeder lastig ligt en ze er moeilijk bij kunnen. Ik ben gevoelig voor trombose, overstimulatie is een groot risico, is dat het waard? Ook ethisch gezien vind ik het moeilijk. Ik ben gelovig en heb op zich geen moeite met het feit dat je een zwangerschap tot stand brengt buiten de baarmoeder, maar wel met wat je doet met eventuele overgebleven embryo’s die je niet gebruikt. Ik zie dat als een soort abortus. En dat weegt voor mij heel zwaar. Met mijn kinderwens vraag ik enorm veel van mezelf, op allerlei fronten. Het is een emotionele achtbaan, vol angst en hoop. Ik vraag mezelf regelmatig af waar ik mee bezig ben. Mijn man staat achter me. Voor hem is mijn grens het belangrijkst, ik moet de meeste pijn en rottigheid ondergaan, niet hij. Het is echt een dilemma. Moet ik niet gewoon blij en dankbaar zijn met wat we hebben en het hierbij laten? Ik twijfel. Moet ik naar mijn gevoel luisteren dat altijd heeft geroepen: hier stopt het? Of ga ik voor mijn wens en stap ik over mijn eigen grenzen?’

Lees ook: Verder leven zonder kinderen

Afscheid van je kinderwens

Wie over zijn eigen grenzen heen gaat, kan zich wanhopig, verdrietig en angstig voelen en (meer) fysieke klachten krijgen. ‘Ik zie vrouwen die het contact met zichzelf helemaal zijn kwijtgeraakt. Soms durven ze dan helemaal niet meer te stoppen. Alles wat nog telt, is het krijgen van een kind. De kinderwens is een kinder”eis” geworden,’ zegt Van Eck. Maar hoe voel je waar die grens voor jou ligt? Door wishful thinking kun je langer blijven hangen in een situatie die niet goed voor je is. Zolang die laatste behandeling nog in de planning staat, is er immers nog hoop. Van Eck: ‘Stoppen is nee zeggen tegen al die kansen, hoe klein ook, die er nog zijn. Stoppen is enorm confronterend en betekent meestal een definitief einde, een afscheid van je kinderwens. Veel vrouwen twijfelen daarom lang voordat ze de keuze durven maken. Er ontstaat een soort interne beslissingsstrijd, tussen ratio en gevoel.’ De aanhouder wint, zegt het bekende spreekwoord. Van Eck: ‘Onze cultuur is gericht op winnen en succes. Je grens bereikt hebben, wordt vaak als zwak of negatief gezien.’ Maar erkennen dat het genoeg is geweest, is ook een kunst. ‘Als de knoop eenmaal is doorgehakt, is er naast het verdriet vaak een gevoel van opluchting. Het kost tijd om afscheid te nemen van je wens, maar het kan je ook veel brengen,’ weet Van Eck. ‘Als je alleen focust op het leven dat er niet is, dan doe je geen recht aan het leven dat er wél is: je eigen leven.’

CHECK: is mijn grens bereikt?

Probeer af en toe ruimte en tijd te creëren en je bewust te zijn van hoe je je écht voelt bij het fertiliteitstraject. Stel jezelf de volgende vragen om uit te vinden of de weg die jullie gaan nog bij jou past: 

  • Hoe gaat het fysiek met me?

  • Hoe gaat het met onze relatie? Staan mijn partner en ik hetzelfde tegenover onze kinderwens?

  • Passen de keuzes die ik maak in het fertiliteitstraject voor mijn gevoel bij wie ik ben?

  • Kan ik nog van mijn leven genieten?

  • Kan ik nog aan andere dingen denken, of staat alles in het teken van mijn kinderwens?

  • Sta ik gedachten aan een kinderloos leven toe? En wat komt er dan naar boven?

Dit artikel verscheen eerder in Uitgerekend Jij nr. 2, 2014.

Plaats een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*